Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức Bài 7 Vương quốc Chăm pa (trang 32-35)

Các đền tháp Chăm là những công trình kiến trúc cổ của người Chăm. Tháp được xây dựng bằng gạch nung, có hình chóp nhọn, có nhiều tầng và cửa tháp quay về phía đông. Các tháp thường được trang trí bằng những tượng thần, hoa văn độc đáo, thể hiện tín ngưỡng của người Chăm. Một số tháp nổi tiếng là Tháp Bà Po Na-ga (Khánh Hòa), Thánh địa Mĩ Sơn (Quảng Nam) và Tháp Nhạn (Phú Yên).

– Tên và vị trí một số đền tháp Chăm:

• Tháp Nhạn: thuộc tỉnh Phú Yên.
• Thánh địa Mĩ Sơn: thuộc tỉnh Quảng Nam.
• Tháp Bà Po Na-ga: thuộc tỉnh Khánh Hòa.
• Tháp Po Klong Ga-rai: thuộc tỉnh Ninh Thuận.
• Tháp Bánh Ít: thuộc tỉnh Bình Định.

– Mô tả nét chính của một đền tháp Chăm:

Các tháp Chăm có kiến trúc độc đáo, được xây dựng chủ yếu bằng gạch nung, xếp khít vào nhau mà không cần vữa. Tháp thường có cấu trúc ba phần: đế, thân và mái. Tháp có hình chóp nhọn, nhiều tầng. Phần cửa chính thường quay về hướng đông. Bên ngoài tháp được trang trí bằng nhiều hoa văn, tượng thần và các hình chạm khắc tinh xảo.

– Truyền thuyết về Tháp Po Klong Ga-rai:

Truyền thuyết kể rằng, có một cậu bé tên là Po Ong sinh ra với hình hài xấu xí, thân mình bị đầy ghẻ chốc. Cậu bé đi đến đâu cũng bị mọi người ghẻ lạnh. Một lần, trên đường đi làm, vì quá mệt, Po Ong đã ngủ thiếp bên tảng đá ven đường và có một đôi rồng trắng đã quấn quanh người cậu. Kì lạ thay, các vết ghẻ chốc trên người Po Ong biến mất. Sau này, Po Ong được tôn lên làm vua, gọi là vua Po Klong Ga-rai. Trong thời gian trị vì, nhà vua đã cho xây dựng nhiều công trình thủy lợi, đắp đập, dẫn nước vào ruộng đồng, giúp đời sống nhân dân hưng thịnh. Sau này, Tháp Po Klong Ga-rai được xây dựng để tỏ lòng tôn kính đối với vị vua này.

– Truyền thuyết về Tháp Bà Po Na-ga:

Theo truyền thuyết, có một cô gái xinh đẹp, hương thơm ngào ngạt tự trong khúc gỗ trầm nam bay ra và bị Thái tử bắt gặp. Nàng xưng là Thiên Y A Na, sau đó kết hôn cùng Thái tử. Thời gian trôi qua, do nhớ nhà, Thiên Y A Na lại nhập vào khúc gỗ nam trở về làng cũ. Bà đã dạy dân cày cấy, ươm tơ, dệt vải,… Nhờ thế, đời sống nhân dân thêm sung túc. Một ngày kia, có con chim hạc từ trên trời bay xuống, bà lên lưng hạc bay về trời. Nhân dân địa phương nhớ ơn bà nên đã xây tháp Bà Po Na-ga để phụng thờ.

1. Hoàn thành bảng:

2. Thẻ ghi nhớ về Thánh địa Mĩ Sơn:

• Tên gọi: Thánh địa Mĩ Sơn.
• Địa điểm: Thuộc tỉnh Quảng Nam.
• Nét kiến trúc chính: Quần thể kiến trúc với hơn 70 đền tháp, nằm trong một thung lũng được bao quanh bởi đồi, núi. Các tháp được xây dựng bằng gạch nung, ghép lại với nhau bằng một loại keo kết dính đặc biệt, có hình dáng tháp chính được tạo hình thành bầu trời thờ thần vương.

Học sinh có thể chọn một trong các tháp đã học để sưu tầm hình ảnh và video. Ví dụ, về Tháp Bà Po Na-ga (Khánh Hòa):

• Tháp Bà nằm trên một ngọn đồi nhỏ, bên cửa sông Cái, gần thành phố Nha Trang.
• Quần thể tháp gồm nhiều ngôi tháp lớn nhỏ, được xây dựng theo kiểu kiến trúc Chăm-pa.
• Đây là nơi thờ Nữ thần Thiên Y A Na, người được coi là Bà Mẹ xứ sở của người Chăm và người Việt.
• Tháp có giá trị lịch sử và văn hóa lớn, là điểm du lịch tâm linh nổi tiếng.