Giải SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức Bài 10 Triều Trần xây dựng đất nước và kháng chiến chống quân Mông-Nguyên xâm lược (trang 44-49)

Theo những câu thơ của Bác Hồ, Triều Trần đã có những đóng góp to lớn đối với lịch sử dân tộc, bao gồm:

• **”Trị yên trong nước”**: Xây dựng đất nước vững mạnh, ổn định về chính trị và kinh tế.
• **”Đánh tan giặc ngoài”**: Kháng chiến thành công chống lại kẻ thù xâm lược.
• **”Đời Trần văn giỏi võ nhiều”**: Phát triển giáo dục, đào tạo nhiều nhân tài về cả văn lẫn võ.
• **”Ngoài Trần Dân thịnh, trong Triều hiền minh”**: Triều đình có nhiều người tài giỏi, nhân dân sống ấm no, thịnh vượng.

– Những nét chính về tình hình đất nước dưới thời Trần:

• Năm 1226, Triều Trần được thành lập. Bộ máy nhà nước được tổ chức chặt chẽ hơn so với thời Lý.
• Nhà Trần ban hành nhiều chính sách khuyến khích sản xuất, khai hoang, phát triển nông nghiệp, kinh tế.
• Giáo dục và khoa cử rất được chú trọng. Quốc Tử Giám ở kinh đô Thăng Long được mở rộng, các trường học được mở ở các địa phương. Triều đình cũng tổ chức các kì thi Thái học sinh, với những danh nhân như Nguyễn Hiền, Mạc Đĩnh Chi.

– Một số nhân vật lịch sử tiêu biểu và đóng góp:

• **Trần Thủ Độ**: Là người có công lớn trong việc thành lập nhà Trần, ông sắp đặt mọi việc trong triều chính, giúp vua xây dựng một nền móng vững chắc cho triều đại.
• **Trần Quốc Tuấn (Hưng Đạo Đại Vương)**: Là vị tướng kiệt xuất, tổng chỉ huy quân đội, lãnh đạo nhân dân kháng chiến chống quân Mông-Nguyên. Ông có công lao rất lớn trong cả ba lần kháng chiến, góp phần làm nên những chiến thắng lịch sử.
• **Trần Nhân Tông**: Vị vua anh minh, lãnh đạo nhân dân đánh tan quân Mông-Nguyên xâm lược. Sau này, ông còn là người sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, phát triển Phật giáo Việt Nam.

– Tóm tắt chiến thắng Bạch Đằng năm 1288:

Sau khi xâm lược nước ta lần thứ hai thất bại, năm 1288, quân Mông-Nguyên lại kéo sang xâm lược lần thứ ba dưới sự chỉ huy của Thoát Hoan. Trước tình hình đó, Triều đình và quân dân nhà Trần đã đồng lòng kháng chiến. Trần Quốc Tuấn đã bố trí trận địa cọc ngầm trên sông Bạch Đằng để chặn giặc. Khi đoàn thuyền giặc rút chạy, quân Trần đã bất ngờ tấn công, lợi dụng thủy triều rút để cọc ngầm nhô lên, làm vỡ thuyền giặc. Quân giặc hoảng loạn, bị tiêu diệt và bắt sống rất nhiều. Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 đã kết thúc hoàn toàn cuộc kháng chiến chống quân Mông-Nguyên, bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc.

– Câu chuyện về Trần Quốc Toản:

Khi vua Trần triệu tập hội nghị Bình Than để bàn kế sách đánh giặc, Trần Quốc Toản còn quá nhỏ tuổi nên không được tham dự. Căm giận vì không được gặp vua, ông đã bóp nát quả cam trong tay lúc nào không hay. Sau đó, ông về tập hợp gia nô và người nhà, ngày đêm luyện tập, rèn đúc vũ khí. Ông còn tự khắc lên lá cờ sáu chữ vàng “Phá cường địch, báo hoàng ân” (Phá giặc mạnh, báo ơn vua). Đội quân của Trần Quốc Toản đã tham gia nhiều trận đánh lớn. Khi ra trận, quân Mông-Nguyên thấy ông còn trẻ tuổi, lại dũng cảm, đã vô cùng kinh ngạc.

Câu chuyện này cho thấy tinh thần yêu nước nồng nàn và lòng căm thù giặc sâu sắc của một vị tướng trẻ tuổi.

1. Hoàn thành bảng:

2. Giới thiệu về Trần Hưng Đạo (Trần Quốc Tuấn):

Trần Hưng Đạo là một danh tướng kiệt xuất của Triều Trần. Ông có tài thao lược quân sự và đức độ, được toàn quân kính trọng. Ông đã soạn hai tác phẩm nổi tiếng là “Binh thư yếu lược” và “Vạn Kiếp tông bí truyền thư” để huấn luyện quân đội. Trần Hưng Đạo đã chỉ huy quân dân ta đánh tan quân Mông-Nguyên trong ba lần xâm lược, góp công lớn nhất trong việc bảo vệ nền độc lập dân tộc. Tinh thần đoàn kết, yêu nước của ông đã trở thành biểu tượng bất diệt trong lòng người dân Việt Nam.

Học sinh có thể sưu tầm về **Khu di tích Bạch Đằng (Quảng Ninh)**.

• **Giới thiệu:** Khu di tích Bạch Đằng là nơi diễn ra trận thủy chiến lịch sử năm 1288, do Trần Quốc Tuấn chỉ huy.
• **Đặc điểm:** Khu di tích có nhiều địa điểm như bãi cọc, đền thờ Trần Hưng Đạo, đền thờ vua Ngô Quyền. Bãi cọc có những cọc gỗ được cắm xuống sông để làm bẫy chặn thuyền giặc.
• **Ý nghĩa:** Đây là minh chứng hùng hồn cho chiến công hiển hách của quân dân nhà Trần, thể hiện tài năng quân sự của Trần Quốc Tuấn và tinh thần quyết chiến của dân tộc.

  Mua trọn bộ tài liệu lớp 5

  • Giải trọn bộ 1 môn: 49K
  • Giải 3 môn bất kỳ: 99K
  • Full bộ giải tất cả môn: 199K
  • Đề kiểm tra 15 phút: 19K
  • Đề 1 tiết / giữa kỳ có đáp án: 29K
  • Đề cuối kỳ có đáp án chi tiết: 39K

  Liên hệ/Zalo: Zalo 0936381214 để nhận file PDF hoặc bản in